Geld erven: hoe werkt het? Wie erft wat en wat moet je regelen

Deef 9 oktober 2026 bijgewerkt 16 oktober 2026

Kort antwoord: wie erft, hangt af van of er een testament is en hoe je leeft. Zonder testament erft een getrouwde of geregistreerde partner samen met de kinderen volgens de wettelijke verdeling: de partner krijgt alles, de kinderen een vordering die meestal pas later opeisbaar is. Een ongehuwd samenwonende partner erft zonder testament niets. Geld uit een erfenis krijg je pas als het erfrecht is vastgesteld, vaak via een verklaring van erfrecht van de notaris.

In het kort

Zonder testament geldt de wettelijke verdeling. Getrouwd of geregistreerd met kinderen: de langstlevende partner krijgt de nalatenschap, de kinderen een vordering op die partner. Samenwoners erven niet van elkaar, tenzij ze een testament hebben.
Kinderen hebben altijd recht op een legitieme portie: de helft van wat ze zonder testament zouden krijgen, ook als het testament hen uitsluit.
De bankrekening van de overledene blijft geblokkeerd tot vaststaat wie erfgenaam is. Meestal regelt een notaris dat met een verklaring van erfrecht, en een executeur kan de afwikkeling doen.

Veel mensen weten niet precies hoe erven werkt, tot ze er zelf mee te maken krijgen. Je zoekt dan bijvoorbeeld op 'geld erven' of 'erfenis geld' en wilt weten: krijg ik iets, wanneer, en wat moet ik zelf doen? Hieronder lees je hoe het werkt, in gewone taal.

Wie erft er als er geen testament is?

Als je niets hebt vastgelegd, bepaalt de wet wie erft. De bekendste situaties (ABN AMRO):

Situatie	Wie erft?
Getrouwd of geregistreerd partnerschap, geen kinderen	De langstlevende partner is de enige erfgenaam.
Getrouwd of geregistreerd partnerschap, met kinderen	De partner en de kinderen zijn samen erfgenaam. De partner wordt eigenaar van alles, de kinderen krijgen een vordering.
Ongehuwd samenwonend	Je partner erft niet automatisch, ook niet na jaren samenwonen of met een samenlevingscontract.

Heb je geen partner en geen kinderen, dan erven in principe je ouders, broers en zussen en soms verdere familie. Laat dat bij twijfel nakijken door een notaris.

De wettelijke verdeling: een voorbeeld

Bij een getrouwd stel met kinderen krijgt de langstlevende partner alles, maar de kinderen krijgen wel een erfdeel in de vorm van een vordering. Die vordering is meestal pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende partner.

Een voorbeeld: Johan en Chantal hebben samen € 600.000 en twee kinderen. Johans deel is de helft: € 300.000. Dat wordt verdeeld over Chantal en de twee kinderen, elk € 100.000. Chantal wordt eigenaar van de hele nalatenschap en heeft een schuld van € 200.000 aan de kinderen. Per saldo bezit zij € 600.000, met een schuld van € 200.000 aan de kinderen. Erfbelasting is hierbij buiten beschouwing gelaten (ABN AMRO).

Het voordeel is dat de partner niet hoeft te verkopen of uit te keren. Het nadeel is dat het vermogen naar de langstlevende gaat, wat niet automatisch een goede financiële positie garandeert. In Erfenisplanning lees je hoe je dat met een testament anders kunt regelen.

Wat als je ongehuwd samenwoont?

Zonder testament erft je partner niets, en dat geldt ook als jullie een samenlevingscontract hebben. Wil je dat je partner erft, dan moet je een testament laten maken bij een notaris. Een notaris kan ook een verblijvingsbeding opnemen, waardoor gezamenlijk bezit, zoals een woning, automatisch naar de langstlevende gaat. Kinderen houden altijd recht op hun legitieme portie (Rijksoverheid).

Het testament en de legitieme portie

Met een testament kun je afwijken van de wettelijke verdeling. Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat een stiefkind of een goed doel erft, of dat de erfenis van je kind privé blijft. Een testament is alleen geldig als een notaris het opstelt. Er is wel een grens: kinderen hebben altijd recht op een legitieme portie, de helft van wat ze zonder testament zouden krijgen, ook als je ze hebt onterfd. Zij kunnen die portie opeisen, volgens de Rijksoverheid, ook als het testament iets anders zegt.

Hoe komt het geld bij de erfgenamen?

Na een overlijden gaat de erfenis niet vanzelf naar de erfgenamen. De bankrekening van de overledene blijft geblokkeerd tot vaststaat wie erfgenaam is. Dat stelt de notaris vast met een verklaring van erfrecht. Die controleert onder meer het Centraal Testamentenregister en de burgerlijke stand. Met die verklaring kunnen erfgenamen bij de bank, verzekeraar of het kadaster aantonen dat het geld of de woning hen toekomt (Webwoordenboek).

Een notaris inschakelen is niet wettelijk verplicht, maar bij een woning, meerdere erfgenamen of een testament is het in de praktijk bijna altijd nodig. De kosten hangen af van het werk: een duidelijke situatie kost minder dan een nalatenschap met conflicten of schulden. Vraag vooraf een offerte. Meer over wat een notaris voor je doet, lees je in De notaris: je beste vriend bij grote financiële mijlpalen.

De executeur: wie regelt het?

In een testament kun je een executeur aanwijzen. Die inventariseert de bezittingen, betaalt schulden en de uitvaartkosten, regelt de aangifte erfbelasting en verdeelt de rest. Zonder executeur moeten alle erfgenamen gezamenlijk beslissen, en dat kan lastig zijn als ze het oneens zijn. Is er geen vergoeding afgesproken, dan is volgens de KNB 1% van de waarde van de nalatenschap gebruikelijk (KNB).

Je kunt een erfenis ook weigeren

Je bent niet verplicht om te erven. Je kunt de erfenis zuiver aanvaarden (inclusief schulden), beneficiair aanvaarden (met beperkte aansprakelijkheid voor schulden) of verwerpen. Vooral als je vermoedt dat er schulden zijn, is die keuze belangrijk. Let op: wie spullen meeneemt of rekeningen betaalt uit de nalatenschap, kan de erfenis daarmee onbedoeld aanvaarden. Hoe je daarmee omgaat, lees je in Grote erfenis ontvangen: wat nu?.

Je geld nalaten: wat kun je zelf regelen?

Maak een testament als je ongehuwd samenwoont, een samengesteld gezin hebt of wilt afwijken van de wettelijke verdeling.
Controleer je begunstigden bij pensioen, lijfrente en levensverzekering. Die vallen vaak buiten je testament.
Overweeg schenken tijdens je leven. Lees er meer over in Schenken met beleid.
Zorg dat nabestaanden weten waar alles staat: rekeningen, polissen, het testament en de notaris.

Veelgestelde vragen

Erft mijn partner automatisch als we niet getrouwd zijn?

Nee. Zonder testament erft een ongehuwd samenwonende partner niets, ook niet met een samenlevingscontract. Een testament bij de notaris is nodig.

Kunnen mijn kinderen worden onterfd?

Je kunt ze uit je testament laten, maar ze behouden recht op hun legitieme portie: de helft van wat ze zonder testament zouden krijgen. Dat is een geldvordering, geen deel van de spullen.

Wanneer krijg ik het geld uit een erfenis?

Pas als vaststaat wie erfgenaam is en de bank de rekening vrijgeeft, meestal na een verklaring van erfrecht. Hoe lang dat duurt, hangt af van de situatie en van hoe snel de erfgenamen en de notaris werken.

Wat betaal ik aan belasting over een erfenis?

Dat hangt af van je relatie tot de overledene en de grootte van je erfdeel. Zie Wat doe je met erfenis geld? en Grote erfenis ontvangen: wat nu? voor de bedragen van 2026.

Wat moet ik doen met geld dat ik erf?

Zet het eerst apart en neem de tijd. Daarna kun je kiezen tussen aflossen, sparen en beleggen. Zie Erfenis beleggen of aflossen?

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Laat je bij een concrete situatie adviseren door een notaris.

Direct aan de slag

Weet je niet of jouw situatie goed is geregeld? Controleer vandaag of je een testament hebt en wie je begunstigden zijn. Meer artikelen over dit onderwerp vind je onder de tag erfenis.