Grote erfenis ontvangen: wat nu? Je eerste 90 dagen
Kort antwoord: neem de tijd en doe de eerste weken vooral niets onomkeerbaars. Zoek eerst uit of de nalatenschap positief is, kies dan bewust hoe je de erfenis aanvaardt, regel de erfbelasting en zet het geld daarna veilig apart. Pas na ongeveer drie maanden is het zinvol om te bedenken wat je ermee gaat doen. Er is geen wettelijke termijn voor de keuze, maar schuldeisers melden zich vaak binnen een paar maanden.
In het kort
- Je kunt een erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Gebruik of verdeel nooit spullen of geld uit de nalatenschap voordat je dat hebt gekozen, want dat kan gelden als zuivere aanvaarding, inclusief de schulden.
- Erfbelasting hangt af van je relatie tot de overledene. In 2026 is de vrijstelling voor een partner € 828.035 en voor een kind € 62.110. Over wat daarboven uitkomt betaal je 10% of 20% (partner en kinderen), 18% of 36% (kleinkinderen) of 30% of 40% (overige erfgenamen).
- Zet het geld op een aparte spaarrekening, let op de depositogarantie van € 100.000 per bank en neem pas daarna besluiten over aflossen, beleggen of schenken.
Een grote erfenis ontvangen is vaak een emotionele periode. Tegelijk komen er praktische en financiële beslissingen op je af, en sommige zijn moeilijk terug te draaien. Hieronder staat een rustig stappenplan voor de eerste 90 dagen.
De eerste twee weken: niets overhaasten
Je hoeft in deze periode nog niets te beslissen over de erfenis. Regel de uitvaart en de eerste meldingen, en let vooral op één valkuil: per ongeluk zuiver aanvaarden. Wie spullen van waarde mee naar huis neemt, schuldeisers betaalt of geld opneemt van een gezamenlijke rekening, kan daarmee de erfenis aanvaarden, en dus ook de schulden (KNB). Betaal de kosten van de uitvaart uit de rekening van de overledene, en laat de rest liggen tot je weet waar je aan toe bent.
Maand 1: overzicht maken
Breng samen met de andere erfgenamen in kaart wat er is: bezittingen (bankrekeningen, woning, beleggingen, verzekeringen, pensioen) en schulden (banken, BKR, openstaande rekeningen, belasting). Is er een testament, kijk dan of er een executeur is aangewezen. Die regelt het grootste deel van de afwikkeling. Voor veel zaken, zoals bankrekeningen en verzekeringen, heb je een verklaring van erfrecht van de notaris nodig. Wil je weten hoe je zelf een notaris kiest? Lees De notaris: je beste vriend bij grote financiële mijlpalen.
De drie keuzes die je hebt
| Keuze | Wat betekent het? |
| Zuiver aanvaarden | Je erft alles, inclusief alle schulden. Moeilijk terug te draaien. |
| Beneficiair aanvaarden | Je bent niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden boven de waarde van de erfenis. Er geldt een formele afwikkeling met inventaris en melding aan schuldeisers. |
| Verwerpen | Je krijgt niets en je hebt geen schulden of verantwoordelijkheid voor de nalatenschap. |
Is er twijfel over schulden, dan is beneficiair aanvaarden vaak de veilige route. Laat je daarover adviseren door een notaris.
Maand 2 en 3: erfbelasting regelen
Of je erfbelasting betaalt, hangt af van je relatie tot de overledene en van de hoogte van je erfdeel. Eerst trek je je vrijstelling af, daarna betaal je het tarief over de rest. Dit zijn de cijfers voor 2026 (Consumentenbond, Belastingdienst):
| Jij erft van | Vrijstelling 2026 | Tarief tot € 158.669 | Tarief daarboven |
| Partner | € 828.035 | 10% | 20% |
| Kind (erft van ouder) | € 62.110 | 10% | 20% |
| Kleinkind of verdere afstammeling | Zie Belastingdienst | 18% | 36% |
| Ouder of grootouder (erft van kind of kleinkind) | € 26.230 | Zie Belastingdienst | Zie Belastingdienst |
| Iemand anders | € 2.769 | 30% | 40% |
Een kind met een beperking heeft een hogere vrijstelling (€ 78.671). Een goed doel betaalt geen erfbelasting. Voor de hoge partnervrijstelling gelden bij ongehuwd samenwonen voorwaarden, zoals een notarieel samenlevingscontract. Dat staat ook in Erfenisplanning.
Rekenvoorbeeld: een kind erft € 200.000 van een alleenstaande ouder. Over (€ 200.000 − € 62.110) = € 137.890 betaalt het kind 10%, dus € 13.789 erfbelasting. Is de erfenis groter dan € 62.110 + € 158.669, dan geldt over het bedrag daarboven 20%.
Aangifte doen
Je hoeft alleen aangifte te doen als je erfbelasting verschuldigd bent. Binnen ongeveer vier maanden na overlijden stuurt de Belastingdienst een brief met een inschatting; vertrouw daar niet blind op. De termijn voor de aangifte is volgens de Consumentenbond 8 maanden bij overlijden vóór 1 januari 2026, en 20 maanden bij overlijden in 2026. Uitstel is mogelijk (Consumentenbond). Controleer de actuele termijn bij de Belastingdienst, want die regels zijn recent gewijzigd. Daarnaast moet de aangifte inkomstenbelasting van de overledene meestal ook worden ingediend.
Het geld veilig neerzetten
Zodra het geld is uitgekeerd, zet je het op een aparte spaarrekening. Let op twee dingen:
- Depositogarantie. Die dekt tot € 100.000 per persoon per bank. Heb je meer, spreid het dan over meerdere banken.
- Rente. Het verschil tussen aanbieders is groot: in oktober 2026 betaalt Trade Republic 2,50% en geven ING en ABN AMRO 1,25%. Op € 100.000 scheelt dat ongeveer € 1.250 per jaar. Zie Waar krijgt je buffer de meeste liefde?
Vermogen, box 3 en toeslagen
Het geld telt mee voor je vermogen. In 2026 is € 59.357 per persoon (€ 118.714 met partner) vrijgesteld in box 3. Over het meerdere betaal je 36% over een fictief rendement van 1,28% op spaargeld. Wat het bedrag op 1 januari is, bepaalt je aanslag (Financieel Onafhankelijk Blog). Voor zorgtoeslag en kindgebonden budget ligt de vermogensgrens in 2026 op € 146.011 voor een alleenstaande, en voor huurtoeslag op € 38.479 per bewoner (Knab). Zie ook Toeslagen in 2026.
Wat je in de eerste 90 dagen liever niet doet
- Grote aankopen doen of je baan opzeggen.
- Geld uitlenen aan familie of vrienden zonder duidelijke afspraken.
- Snel beleggen op basis van een tip of een verkoper die provisie verdient.
- Beslissingen nemen over de nalatenschap zonder overleg met de andere erfgenamen. Zij zijn mede verantwoordelijk, en ruzies over een erfenis zijn vaak duur en slepend.
Na 90 dagen: een plan maken
Is alles geregeld? Dan kun je nadenken over wat je ermee doet. Begin met je buffer en dure schulden, en kies daarna tussen extra aflossen, sparen en beleggen: Erfenis beleggen of aflossen? Een eenvoudig overzicht van je opties vind je in Wat doe je met erfenis geld? Wil je een deel aan je eigen kinderen geven? Dan helpt Schenken met beleid.
Veelgestelde vragen
Hoe lang heb ik om te beslissen?
Er is geen wettelijke termijn om te kiezen. Veel erfgenamen beslissen binnen ongeveer drie maanden, omdat schuldeisers zich in die periode melden. Een schuldeiser of een andere erfgenaam kan je wel vragen om te kiezen.
Moet ik belasting betalen over een erfenis?
Mogelijk erfbelasting, als je erfdeel boven je vrijstelling uitkomt. Daarna telt het geld mee in box 3, afhankelijk van je totale vermogen op 1 januari.
Wat als er schulden zijn?
Dan kun je de erfenis beneficiair aanvaarden of verwerpen, zodat je niet met je eigen vermogen opdraait voor de schulden. Overleg eerst met een notaris.
Heb ik altijd een notaris nodig?
Vaak wel, voor een verklaring van erfrecht en bij een woning of testament. De kosten hangen af van het aantal uren en de complexiteit.
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch of fiscaal advies. Schakel bij grote bedragen of schulden een notaris of fiscaal adviseur in.
Direct aan de slag
Maak een lijst van wat er is en wat er openstaat, en spreek een notaris. Meer over dit onderwerp vind je bij de tags erfenis en belasting. Vraag ook actuele informatie, regelgeving en percentages op. Dit artikel is gemaakt met de informatie die op dat moment te vinden was, maar zaken zijn aan verandering onderhevig natuurlijk. Gebruik dit artikel als leidraad om een idee te hebben waar je aan moet denken en wat er mogelijk is.
Meer over dit thema: bekijk Alles over erfenis en schenken voor alle artikelen op een rij.
