Energie besparen: 15 tips van gratis tot investering (winter 2026-2027)
Kort antwoord: je bespaart op energie in vier stappen: eerst inzicht in je verbruik, dan gratis gedragsaanpassingen, dan een paar goedkope aankopen tegen tocht en warmteverlies, en dan het contract en je huis. Voor een oudere woning rekent de ANWB bijvoorbeeld met ongeveer € 170 per jaar voor de thermostaat een graad lager, € 60 voor een lagere nachttemperatuur en € 80 voor alleen de gebruikte kamers verwarmen. Het contract is net zo belangrijk: bij hetzelfde bedrijf kan een driejarig vast contract tot € 505 per jaar goedkoper zijn dan een variabel contract.
In het kort
- Begin met je verbruik volgen en je voorschot bijstellen. Dat kost niets en voorkomt een verrassing aan het einde van het jaar.
- De grootste winst zit in verwarming: een graad lager, 's nachts lager en alleen de kamers die je gebruikt. Daarna volgen tochtstrips, isolerende gordijnen en korter douchen.
- Een variabel energiecontract is op dit moment vaak het duurst. Vergelijk ruim voor het einde van je vaste contract, anders val je automatisch terug op variabel zonder welkomstkorting.
- In 2027 stijgen vooral de netbeheerkosten (ongeveer 20%). Die kun je niet ontlopen door over te stappen, maar je verbruik wel verlagen.
Cijfers voor het laatst gecontroleerd op 31 oktober 2026. Dit is informatie, geen persoonlijk advies. Besparingen verschillen per woning en per gezin.
Eind oktober gaat de verwarming aan en komt de vraag terug: wat kun je doen om je energierekening in de hand te houden? Hieronder vind je 15 tips, geordend van gratis naar investering, met bij elke tip wat het ongeveer oplevert. Een deel komt uit de tips van Wijzer in geldzaken (Wijzer in geldzaken), een initiatief van het ministerie van Financiën, aangevuld met cijfers van de ANWB, Radar en vergelijkers.
Waar gaat je energierekening naartoe?
Je rekening bestaat uit drie delen: vaste kosten (levering en netbeheer), wat je verbruikt, en belastingen. Een gemiddeld huishouden met twee personen gebruikt ongeveer 2.300 kWh stroom en 1.000 m³ gas per jaar; het Nibud noemt ongeveer 2.260 kWh en 1.000 m³ (Gaslicht). Een alleenstaande gebruikt minder, een gezin van vier ongeveer 3.700 kWh en 1.400 m³. Kijk dus naar je eigen cijfers op je jaarnota.
In oktober 2026 betaalden nieuwe klanten gemiddeld ongeveer € 0,31 per kWh en € 1,68 per m³ (Energievergelijk.nl). Op basis van 2.300 kWh en 900 m³ komt dat uit op ruim € 2.000 per jaar. De variabele tarieven stegen in september door de hogere gasprijs.
Stap 1: krijg inzicht
Tip 1: volg je verbruik
Kijk elke maand in de app of op de site van je leverancier. Vergelijk je verbruik met de inschatting aan het begin van het jaar: zo zie je of je geld terugkrijgt of moet bijbetalen. Veel apps vergelijken je ook met soortgelijke huishoudens. Meer inzicht per apparaat krijg je met een slimme meter-uitlezer, zie Slim besparen op energie met HomeWizard.
Tip 2: pas je voorschot op tijd aan
Stijgt je verbruik of je tarief, verhoog dan nu je maandbedrag. Dat voorkomt een grote naheffing aan het einde van het jaar. Betaal je juist te veel voorschot, dan kun je het ook verlagen, zodat je geld niet onnodig bij je leverancier blijft staan.
Stap 2: gratis besparen met gedrag
Gedrag kost niets. De bedragen hieronder komen van de ANWB (30 september 2026) en gelden voor een hoekhuis uit 1970 met matige isolatie, twee bewoners, 1.214 m³ gas per jaar en een gasprijs van € 1,37 per m³. In een nieuwere of kleinere woning is de besparing lager. Bij de huidige gasprijs van ongeveer € 1,68 per m³ is ze juist wat hoger.
| Tip | Besparing per jaar (indicatie) |
|---|---|
| 3. Thermostaat een graad lager (bijvoorbeeld 19 in plaats van 20 graden) | ongeveer € 170 (circa 10% van je stookkosten) |
| 4. 's Nachts de thermostaat lager (bijvoorbeeld 15 graden) | ongeveer € 60 extra |
| 5. Alleen de kamers verwarmen die je gebruikt, deuren dicht | ongeveer € 80 |
| 6. Vijf minuten douchen in plaats van ruim zeven | ongeveer € 35 per persoon |
Tips 3 en 5 overlappen deels: stook je al minder, dan levert elke extra maatregel iets minder op. Dat geldt ook voor de tips verderop. Draag liever een extra trui dan dat je de verwarming hoger zet.
Tip 7: was en droog slim
Was op een lagere temperatuur, en droog je was zoveel mogelijk aan de lucht. Een wasdroger kost volgens Milieu Centraal ongeveer € 25 tot € 85 per jaar aan stroom (Radar). Lukt aan de lucht drogen niet, kies dan bij aanschaf een zuinige droger.
Tip 8: pak sluipverbruik gericht aan
Moderne apparaten gebruiken in stand-by hooguit 1 watt, dat is ongeveer € 3 per jaar per apparaat. Alles uitzetten levert dus weinig op. Bij oude apparaten, een tweede koelkast of een oude vriezer kan het wel meer zijn. Een koelkast of vriezer van meer dan tien jaar oud gebruikt vaak onnodig veel stroom, en een tweede exemplaar dat je zelden nodig hebt kan vaak uit.
Stap 3: kleine aankopen tegen tocht en warmteverlies
Deze maatregelen kosten enkele tientallen euro's en verdienen zich vaak binnen een of twee winters terug.
| Maatregel | Besparing per jaar (indicatie, ANWB) |
|---|---|
| 9. Tochtstrips, brievenbusborstel, naden en kieren dichten | ongeveer € 65 in een oudere woning |
| 10. Isolerende gordijnen (niet voor de radiator) | ongeveer € 80 bij enkel glas, ongeveer € 55 bij dubbel glas |
| 11. Radiatorfolie achter de radiator op een ongeïsoleerde spouwmuur | ongeveer € 10 per m² folie |
| 12. Waterbesparende douchekop | ongeveer € 25 per persoon |
Wil je het verder doordrijven, dan kan een douchewarmtewisselaar volgens Milieu Centraal 40% tot 50% van de energie voor douchen terugwinnen. Sommige gemeenten delen gratis spullen uit, zoals tochtstrips, ledlampen, radiatorfolie en waterbesparende douchekoppen, en bieden soms gratis een energiecoach. Vraag het na bij je gemeente.
Een voorbeeld: in het ANWB-huis tellen de thermostaat (€ 170), de nacht (€ 60), alleen de gebruikte kamers (€ 80) en het dichten van tocht (€ 65) op tot ongeveer € 375 per jaar. Omdat de maatregelen elkaar deels overlappen, zal de echte besparing lager uitvallen, maar het blijft aanzienlijk voor een paar uur werk en bijna geen kosten.
Stap 4: je energiecontract
Tip 13: kies het juiste contract en vergelijk op tijd
De besparing zit niet alleen in minder verbruiken. In oktober 2026 kon een variabel contract voor nieuwe klanten tot € 435 per jaar duurder uitvallen dan een maand eerder, en een driejarig vast contract bij hetzelfde bedrijf tot € 505 per jaar goedkoper (Energievergelijk.nl). Variabele tarieven kunnen vooral op 1 januari en 1 juli veranderen, vaste contracten blijven gelijk.
- Heb je een vast contract? Begin ongeveer drie maanden voor het einde met vergelijken. Een nieuw contract kan ingaan op de dag dat het oude afloopt, zonder opzegvergoeding. Doe je niets, dan val je meestal terug op een variabel contract zonder welkomstkorting.
- Wil je eerder weg? Vraag je leverancier eerst naar de opzegvergoeding. Die hangt af van wat de leverancier mist als jij vertrekt.
- Zit je op variabel? Bestaande klanten betalen vaak een ander tarief dan nieuwe. Check je eigen tarief in de app en vergelijk met het aanbod, inclusief welkomstkorting.
- Zonnepanelen? Kijk ook naar de terugleververgoeding. Na 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling; lees wat dat betekent in Thuisbatterij na het einde van salderen: is een stekkerbatterij het waard?.
Een dynamisch contract (tarief per uur of dag) kan goedkoper zijn, maar heeft meer prijsrisico. Het past vooral bij wie zijn verbruik kan verschuiven. Meer over vergelijken lees je in Slim besparen: Waarom overstappen van energieleverancier loont en Automatisch overstappen: besparen zonder moeite.
Tip 14: overweeg een collectief
Bij een energiecollectief koop je samen met anderen in, soms met korting. Check eerst of je huidige contract opzegkosten heeft. Ook lokale zon- of windprojecten kunnen een optie zijn.
Stap 5: je huis en je rechten
Tip 15: kijk naar je energielabel, subsidies en leningen
Een groen label betekent meestal lagere energiekosten. Huur je een woning met een oranje of rood label, dan kun je je verhuurder vragen om verbeteringen zoals isolatie of een nieuwe ketel, want grote verbeteringen zijn de verantwoordelijkheid van de verhuurder. De Woonbond heeft hiervoor een voorbeeldbrief.
Heb je een koopwoning, dan zijn er subsidies en voordelige leningen voor onder meer isolatie, een warmtepomp, een zonneboiler en een aansluiting op een warmtenet. Controleer de actuele bedragen en voorwaarden van de ISDE-subsidie bij RVO en van de energiebespaarlening bij het Nationaal Warmtefonds, want die veranderen regelmatig. Een lening kost rente, maar de besparing op je rekening kan dat compenseren. Voor een thuisbatterij is er in 2026 geen landelijke subsidie. Lees meer in Je huis verduurzamen: waar begin je en wat levert het op?, Warmtepomp in De Geldtuin: Zo zet je hoge gasprijzen definitief buiten spel en Airco als alternatief voor gas: slim verwarmen én koelen in één oplossing.
Wat verandert er in 2027?
Volgens Overstappen.nl (16 september, bijgewerkt op 1 oktober 2026) verwacht men voor een tweepersoonshuishouden een energierekening van ongeveer € 2.700 in 2027, circa € 180 meer dan in 2026 (Overstappen.nl). Vooral de netbeheerkosten stijgen: bij Liander van ongeveer € 745 naar ongeveer € 916 per jaar (+23%), landelijk volgens de ACM ongeveer 20%. Die kosten kun je niet ontlopen door over te stappen.
Ook de energiebelasting verandert. Het tarief op gas stijgt volgens de plannen van € 0,7267 naar € 0,7457 per m³ (+2,61%), dat op stroom daalt van € 0,1108 naar € 0,1065 per kWh (-3,92%), en de vermindering energiebelasting blijft vrijwel gelijk (€ 628,96 naar € 628,69). Voor een huishouden met 2.500 kWh en 1.000 m³ scheelt dat in totaal ongeveer € 8 méér belasting. Deze tarieven zijn pas definitief als het Belastingplan 2027 is aangenomen (Keuze.nl). Het verlagen van je gasverbruik wordt zo iets waardevoller en elektrisch verwarmen iets minder duur.
Kom je er niet uit met betalen?
Neem direct contact op met je leverancier: die moet je een betalingsregeling aanbieden. De ACM heeft een voorbeeldbrief. Negeer je herinneringen niet: dat kan leiden tot incassokosten, beëindiging van je contract en uiteindelijk afsluiting. Het Juridisch Loket geeft gratis juridisch advies.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kan ik besparen op mijn energierekening?
Dat hangt af van je woning en gedrag. Volgens de ANWB is een graad lager stoken ongeveer 10% van je stookkosten, in een oudere woning circa € 170 per jaar. Door over te stappen naar een goedkoper contract kun je daar nog flink bovenop besparen.
Is een vast of variabel contract nu beter?
In oktober 2026 was variabel voor nieuwe klanten doorgaans duurder dan vast. Dat kan veranderen. Vergelijk altijd actuele tarieven en kijk naar de looptijd en de opzegvergoeding.
Wat kost stand-by echt?
Een modern apparaat gebruikt in stand-by hooguit 1 watt, ongeveer € 3 per jaar. Dat is weinig, tenzij je veel oudere apparaten hebt.
Wat kan ik doen als ik huur en mijn woning tocht of slecht geïsoleerd is?
Vraag je verhuurder om isolatie of een betere ketel. De Woonbond heeft een voorbeeldbrief. Voor tocht kun je zelf tochtstrips en een brievenbusborstel kopen.
Moet ik mijn voorschot verhogen?
Als je verbruik of je tarief stijgt, ja: dan voorkom je een grote naheffing. Controleer je verbruik in de app en pas het bedrag aan.
Is er subsidie voor isolatie of een warmtepomp?
Ja, onder meer via de ISDE. Bedragen en voorwaarden wisselen, dus controleer ze bij RVO voordat je een offerte tekent.
Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk advies. Tarieven, subsidies en regels veranderen regelmatig. Controleer ze bij je leverancier en bij de overheid.
Direct aan de slag
- Zoek je jaarnota of je app erbij en schrijf je verbruik op (kWh en m³).
- Zet de thermostaat een graad lager en 's nachts op 15 graden.
- Koop tochtstrips en een brievenbusborstel, en hang isolerende gordijnen op.
- Kijk wanneer je contract afloopt en zet drie maanden daarvoor een herinnering om te vergelijken.
Bronnen
- Wijzer in geldzaken: 10 tips om controle te houden over je energierekening
- ANWB Kampioen: energie besparen in de winter (30 september 2026)
- Radar: hoeveel kun jij besparen op je energierekening (Milieu Centraal, mei 2025)
- Energievergelijk.nl: variabel contract tot € 435 duurder (oktober 2026)
- Overstappen.nl: gasbelasting stijgt, stroombelasting daalt, energierekening € 180 hoger in 2027
- Keuze.nl: energiebelasting in Nederland
- Gaslicht.com: gemiddeld energieverbruik
Meer over dit thema: Alles over energie en verduurzamen en Energie: De Grootste Kostenpost Aanpakken
